Tarihçe Teşkilat Yapısı Yararlı Bilgiler Fotoğraflar İletişim Anasayfa
 
 

 

TÜRK İŞÇİ VE SENDİKALARI FEDERASYONU (TÜRK-SEN'in) KURULUŞU

 14 Aralık 1954 tarihinde 28 kişinin biraraya gelmesi ile "Kıbrıs Türk İşçi Sendikları Federsyonu" kuruldu.

Yapılan oylamalar sonucunda ilk turda Niyazi Dağlı ve Kazım Davut dörder oy aldı. İkinci turda Niyazı Dağlı 6 oy alarak Sekreterliğe seçildi. Kazım Davut ise 5 oy alarak Sekreter yardımcısı oldu. Veznedarlığa da y birliği ile Halil Sıtkı getirildi. Hasan Öztürk 10 oy, Osman Kasap 6 oy alarak faal üye olarak belirlendi.

Kurucu Sendikalar

a. Lefkoşa Hükümet Türk İşçileri Birliği
b. Lefkoşa Ekmekçi İşçileri Birliği
c. Mağusa ve Kazası Askeri Türk İşçileri Birliği
ç. Mağusa Liman Türk İşçileri Birliği
d. Mağusa Umum Türk Arabacılar Birliği
e. Mağusa Umum Türk İşçileri Birliği
f. Kıbrıs Umum Gemiciler Birliği (Mağusa)
g. Larnaka Türk Mavnacılar Birliği
 h. Larnaka Türk Hammalar Birliği
ı. Limasol Limanı Türk İşçiler Birliği

Kıbrıs Sendikal Hareketinin Gelişimi ve TÜRK-SEN

Giriş
 
     Kıbrıs'ta sendikal hareketin geçmiş ve şimdiki durumunuanlayabilmek için Kıbrıs’taki politik gelişmeleri de anımsamak gerekmektedir. 1878'e kadar osmanlı idaresinde kalan Kıbrıs  bu  tarihte   İngilizlere  kiralanmış  ve  nihayet   1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti kurulmuştu. 21 Aralık 1963 olayları ve sonrasında Kıbrıs Cumhuriyetini kuran Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar kendi idareleri altında yaşamaya başladılar. Ancak koşullar gereği  çalışma yaşamı hem her toplumun kendi idaresi altında hem de karaışık olarak devam etme durumunda oldu.  

     15 Temmuz 1974 darbesi ve bunu izleyen 20 Temmuz Barış Harekatı sonrası ise tamamen yeni politik bir ortama girildi. Artık her iki halk da kendi yönetimleri altında yaşamaya başladılar. İngiliz üslerinde ve Birleşmiş Milletlere ait işyerleri dışında pek fazla ortak çalışma alanı kalmamıştı. Son olarak ise 23 Nisan 2003'te iki kesim arasında gidiş gelişlerin nisbeenı serbest olması da yeni bir ortam yaratmıştır.

1915-1960 Dönemi

     Kıbrıs'ta emekçilerin örgütlenme çalışmaları Limasol'da 1915 yılına kadar uzanır. İşçi dernekleri yerini yavaş yavaş işçi birliklerine yani sendikalarına bırakmaya başlar. 1930-1940 döneminde sendikaların kurulması ve bunların Sendikalar Mukayyidliğine kaydedilip tanınmaları için ciddi mücadeleler verilmiştir. 1932-1938 döneminde madencilik sektöründe yabancı sermaye tarafından işletilen madenlerde özellikle bakır ve demir maden ocaklarında çalışan işçi sayısı giderek artıyordu. İnşaat sektörü, alkollü içecek, tütün ve dericilik sektörü de giderek ayrı sanayiler olarak gelişmekte idi. Kıbrıs'ta ilk sendika 1931 yılında Lefkoşa Ayakkabıcılar Sendikası ismi altında kuruldu ve Sendikalar Yasası’nın kabul edilmesini takiben 1932 yılında ilk sendika olarak kaydedildi. 1940 yılı sonuna kadar 62 sendikanın daha kurularak toplam 3,389 üyeye ulaşıldığı görülmektedir. İlk toplu sözleşme sendikaların işverenlere baskısı, eylemleri ve grevleri sonucunda 1939'da Lefkoşa’da imzalanır.  
    
     1 Mart 1944'de 23 gün süren grev Kıbrıs işçi sınıfı sendikal hareketinin uyanışında büyük rol oynar. Yapılan bu mücadelelerde, sendikların tam olarak tanınması, günlük ücretlerin zamlanması, hayat pahallılığı zammı, haftada 44 saatlik çalışma süresi, metal ve maden işçilerinin çalışma koşullarının iyileştirilmesi, sigorta şartları, ölümle sonuçlanan iş kazalarında ödenen tazminatın her 10 yılda bir arttırılma ve benzeri hakları kazanıldı. İnşaat sekröründe çalışan işçiler içinde de mücadele sürdürüldü. Bu mücadeleler sonunda günlük ücretin arttırılması, sosyal yardım fonu, doktor ve tedavi fonu, izin ve bayram atili  ikramiyesi, işyerinde güvenli çalışma ortamının sağlanması ve benzeri haklar kazanıldı. Kıbrıs’ta bu tarihe kadar yaşanan en sıkı mücadele grevcilerle grev kırıcıları arasında 1948 yılında yaşandı. Bu mücadelerde Kıbrıslı Türkler Kıbrıslı Rumlarla ön saflarda oldular. 1948 Ocak ayında Kıbrıslı Türk Sendikalar Birliği ve PEO temsilcileri aralarında sendikal eylemlerde ve birbirlerini bağlayan konularda bir eylem birliği nalaşmasına karar verdiler ve uyguladılar.

Kıbrıslı Türkler ve Sendikaları
     1943 yılında Kıbrıslı Türkler kendi sendikalarını kurmaya başladılar. İlk önce marangozlar kendi Kıbrıs Türk İşçi Birliğini (sendikasını) kurdular. Bunu takiben Telefon Müstahdemleri Sendikası ve Lefke Maden İşçileri Sendikası 1943 yılında kuruldular. Bazı sendikalar 1946 yılında Türk İşçi Birlikleri Federasyonu’nu kurdular. Yine aynı dönemde Güneş Türk İşçileri Sendikası kuruldu. 14 Aralık 1954 tarihinde 10 Kıbrıs Türk işçi sendikası bir araya gelerek Kıbrıs Türk İşçi Birlikleri Federasyonu’nu kurarlar. Federasyonumuz daha sonra ismini Kıbrıs Türkİşçi Sendikalan Federasyonu (TURK-SEN) olarak değiştirir. TÜRK-SEN’i kuran sendikalar şunlardı:  

  a. Lefkoşa Hükümet Türk İşçileri Birliği
  b. Lefkoşa Ekmekçi İşçileri Birliği
  c. Mağusa ve Kazası Askeri Türk İşçileri Birliği
  ç. Mağusa Liman Türk İşçileri Birliği
  d. Mağusa Umum Türk Arabacılar Birliği
  e. Mağusa Umum Türk İşçileri Birliği
  f. Kıbrıs Umum Gemiciler Birliği (Mağusa)
  g. Larnaka Türk Mavnacılar Birliği
  h. Larnaka Türk Hammalar Birliği
  ı. Limasol Limanı Türk İşçiler Birliği

Türk-Sen Genel Başkanı
1. 1954-1959 Niyazı Dağlı
2. 1959-1983 Necati Taşkın
3. 1983-1988 Hüseyin Curcioğlu
4. 1988-2003 Önder Konuloğlu
5. 2003-        Arslan Bıçaklı

Kıbrıs Cumhuriveti'nin Kuruluş ve Sonrası Dönem

     
     Sömürge yönetiminin sona ermesi ve 1960 yılında Kıbrıs Cumhuryieti’nin kuruluşu ile sendikal mücadele güçlenm